Wiele zachowań, które z w pewnych sytuacjach stają się problemem, na sam początek nie wyróżnia się niczym szczególnym. Mogą być związane z odpoczynkiem, sposobem spędzania czasu, odreagowaniem napięcia lub kontaktem z określoną substancją. Trudność zaczyna się wtedy, gdy możliwość swobodnego wyboru stopniowo się redukuje.

Osoba może zauważać, że bardzo często myśli o danej czynności, planuje dzień z uwzględnieniem jej wykonania albo potrzebuje większej ilości czasu, pieniędzy czy substancji, aby osiągnąć jednakowy efekt jak uprzednio. Właśnie utrata testom jest jednym z elementów, na które zwraca się uwagę przy ocenie kłopotu. Uzależnienia mogą przyjmować różne formy, a ich konsekwencje nie zawsze pojawiają się w tym samym momencie. Niekiedy przez długi okres czasu udaje się utrzymywać pracę, obowiązki rodzinne i pozory normalnego funkcjonowania, pomimo że coraz więcej energii zostaje podporządkowane jednemu zachowaniu. Z czasami mogą jednakże pojawić się konflikty, problemy finansowe, zaniedbania, pogorszenie relacji albo trudności z wykonywaniem codziennych obowiązków.

Istotną rolę w rozwoju nałogu mogą odgrywać powtarzalne sytuacje, w których określone zachowanie zaczyna pełnić funkcję szybkiego sposobu radzenia sobie z napięciem. Po trudnym dniu pojawia się wymaganie odreagowania, po konflikcie chęć odcięcia się od wrażeń, a w trakcie nudy wynajdowanie silnego bodźca. Z czasem mózg i codzienne przyzwyczajenia zaczynają łączyć dokładnie określone okoliczności z oczekiwaniem określonej ulgi albo radości. W praktyce właśnie te skojarzenia umieją utrudniać przemianę. Sama świadomość szkodliwych konsekwencji nie zawsze wystarcza, ponieważ potrzeba powrotu do wcześniejszego schematu może pojawiać się zwłaszcza wtedy, gdy człowiek jest zmęczony, zdenerwowany albo znajduje się w świetnie znanym otoczeniu. Walka z uzależnieniem obejmuje zatem nie tylko i wyłącznie ograniczenie samego zachowania, niemniej jednak również rozpoznawanie sytuacji, które zwiększają ryzyko jego powtórzenia. Pomocne w ocenie własnej sytuacji może być obserwowanie, co dzieje się wprost przed pojawieniem się silnej potrzeby oraz jakie skutki przynosi podjęta decyzja. Takie informacje pozwalają dokładniej dostrzec utrwalone schematy.

W sytuacji dłużej trwającego kłopotu pytanie, jak pokonać uzależnienie, wymaga uwzględnienioraz powodów, dla których dane zachowanie stało się ważnym elementem życia. Jeżeli już było ono sposobem na radzenie sobie ze stresem, samotnością czy trudnymi emocjami, jego ograniczenie może odsłonić kłopoty, które przedtem były przez nie chwilowo zagłuszane. Nie oznacza to, że właściwie każdy przypadek ma takie samo podłoże. U różnych osób znaczenie mogą posiadać inne czynniki, a zdarza się, że występuje ich kilka jednocześnie. Dlatego rozwiązanie zastosowane przez jedną osobę nie musi odpowiadać sytuacji innej. W praktyce znaczenie ma też rodzaj uzależnienia. Przy substancjach psychoaktywnych sposób ograniczania ich przyjmowania może posiadać inne konsekwencje niż przy uzależnieniach związanych z zachowaniem. W sytuacji niektórych substancji odstawienie może powodować objawy wymagające oceny medycznej, dlatego nie powinno się zakładać, że każdą sytuację można rozwiązać poprzez nagłe samodzielne przerwanie przyjmowania. Przy problemach o dużym nasileniu wykorzystywane są różne formy pomocy, dobierane zależnie od potrzeb, stanu zdrowia i przebiegu wcześniejszych prób zmiany.

Na utrwalanie problemu wpływoraz środowisko, w którym dana osoba działa. Określone miejsca, znajomi, godziny dnia, dostęp do substancji albo możliwość wykonywania konkretnej czynności mogą uruchamiać automatyczne reakcje, zanim pojawi się świadoma decyzja. Z tego powodu zmiana codziennego rytmu bywa jednym z trudniejszych elementów całego procesu. W pewnych sytuacjach powinno się ponownie ustalić sposób spędzania wolnego czasu, zupełnie inaczej organizować wieczory lub ograniczyć kontakt z sytuacjami silnie związanymi z wcześniejszym zachowaniem. Nie za każdym razem można natomiast całkowicie usunąć wszystkie czynniki wywołujące potrzebę powrotu do nałogu. Praca, rodzina czy miejsce zamieszkania mogą pozostawać takie same, dlatego istotne staje się uczenie rozpoznawania momentu, w którym pojawia się impuls, a także jego związku z konkretnymi okolicznościami. Zmiana może także wpływać na bliskich, którzy wcześniej przyzwyczaili się do określonego sposobu funkcjonowania całej rodziny. Pojawienie się nowych zasad może prowadzić do napięć, w szczególności gdy przez długi okres czasu problem był przemilczany lub jego konsekwencje przejmowały inne osoby. W takich przypadkach granice, odpowiedzialność za swoje decyzje i sposób komunikowania się stają się częścią codziennych przeróbek związanych z wychodzeniem z utrwalonego schematu.

Źródło informacji: Pomoc w uzależnieniu od alkoholu.