Problem ze szkodnikami rzadko pojawia się bez żadnych wcześniejszych oznak. Czasem są to niewielkie uszkodzenia opakowań, ślady na powierzchniach, martwe owady znalezione w pobliżu okien lub odgłosy dochodzące z przestrzeni pod podłogą czy za zabudową. W innych przypadkach obecność organizmów zostaje zauważona dopiero podczas porządków albo przeglądu zapasów.

Z praktycznego punktu widzenia ważne jest, by nie ograniczać obserwacji tylko do miejsc, w których znaleziono pierwszy ślad. Szkodniki mogą przemieszczać się w gronie pomieszczeniami, korzystać z niedużych szczelin i pojawiać się okresowo. Dlatego systemy ochrony przed szkodnikami powinny uwzględniać sposób użytkowania budynku, jego konstrukcję a także rodzaj materiałów przechowywanych wewnątrz. Innych warunków wymagają pomieszczenia z żywnością, innych magazyn, a jeszcze innych budynek mieszkalny.

Duże znaczenie ma prawidłowe rozpoznanie miejsca, w którym pojawiła się aktywność. W przypadku gryzoni często powinno się sprawdzić okolice ścian, drzwi, przejść instalacyjnych i pomieszczeń, gdzie znajdują się zapasy. Przy owadach ważne bywają jednakże miejsca ciepłe, wilgotne lub rzadko poruszane, choć dokładnie sprecyzowane zachowanie uzależniony jest od gatunku. Samo ustawienie pułapki czy wykorzystanie środka w miejscu, gdzie zauważono szkodnika, nie za każdym razem daje pełny obraz sytuacji. Jeśli źródło problemu znajduje się gdzie indziej, aktywność może być wciąż widoczna po zrealizowaniu pojedynczego działania. W praktyce przydatne jest zatem prowadzenie obserwacji w czasie. Zmieniająca się liczba śladów, ich rozmieszczenie a także częstotliwość pojawiania się mogą dostarczyć informacji, których nie da się pozyskać w trakcie jednorazowej sprawdzeniu. Należy też brać pod uwagę sezonowość, ponieważ warunki panujące na zewnątrz wpływają na zachowanie wielu gatunków.

Ochrona przed szkodnikami obejmuje także ograniczanie czynników, które ułatwiają im pozostanie w danym miejscu. Nieszczelne drzwi, otwory wokół przewodów, uszkodzone fragmenty elewacji czy szczeliny konstrukcyjne mogą tworzyć dogodne drogi wejścia. Znaczenie ma też sposób przechowywania produktów. Otwarte opakowania, rozsypane resztki oraz odpady pozostawione w łatwo dostępnych miejscach mogą stanowić źródło pożywienia. Nie znaczy to jednakże, że sama higiena rozwiązuje właściwie każdy problem. W budynkach o rozbudowanej konstrukcji dostęp do niektórych przestrzeni jest ograniczony, a szkodniki mogą pojawić się wraz z dostawą materiałów, żywnością albo przedmiotami przenoszonymi z innych miejsc. Z tego powodu systemy ochrony przed szkodnikami mogą łączyć monitoring, działania porządkowe, ograniczanie dostępu oraz metody dostosowane do konkretnego rodzaju organizmu. Przy ich stosowaniu znaczenie ma także otoczenie, w którym znajdują się ludzie, zwierzęta albo produkty przeznaczone do spożycia.

Ważną kwestią pozostaje kontrola efektów podjętych działań. Jeżeli już po usunięciu widocznych śladów sytuacja przez pewien czas wydaje się spokojna, nadal warto zwracać uwagę na miejsca, w których wcześniej występowała aktywność. W przypadku części szkodników przerwa w obserwacjach nie musi oznaczać całkowitego ustąpienia problemu. Zdarza się również, że po zmianie warunków, przykładowo temperatury lub dostępu do pożywienia, organizmy zaczynają skorzystać z innych części budynku. Istotne jest wtedy ponowne postanowienie, skąd mogą się przemieszczać i co sprzyja ich obecności. Przy bardziej złożonych obiektach pomocne może być oznaczenie kontrolowanych stref i zapisywanie wyników kolejnych oględzin. Umożliwia to zauważyć zmiany w czasie oraz odróżnić pojedyncze przypadki od powtarzającej się aktywności. Sposób postępowania w każdym momencie wymaga co więcej uwzględnienia konkretnego gatunku, warunków lokalnych i ograniczeń związanych z użytkowaniem danego pomieszczenia.

Dodatkowe informacje: raport ddd.